Tường ẩm, bong sơn, ố vàng luôn có một nguồn nước đứng sau, và nguồn đó thường thuộc một trong bốn nhóm: nước mưa thấm từ ngoài vào, hơi ẩm từ đất ngấm ngược lên chân tường, ống nước rò trong tường hoặc từ tầng trên, và hơi nước trong không khí đọng lại trên tường lạnh. Mỗi nhóm để lại "chữ ký" riêng về vị trí, thời điểm và hình dạng vết ố. Tìm đúng nguồn rồi mới sơn, nếu không lớp sơn mới sẽ bong lại ở đúng chỗ cũ.
Bốn nguồn nước và dấu vết của chúng
Nước mưa thấm từ ngoài
Vết ẩm xuất hiện hoặc đậm lên sau những trận mưa lớn, nhất là mưa hắt theo gió, rồi nhạt dần khi trời khô. Thường gặp ở tường hướng ra phía mưa nhiều, tường giáp nhà bên (khe giữa hai nhà không ai trát), quanh khung cửa sổ, dưới sân thượng, dưới máng nước mái. Vết ố hay có hình loang từ trên xuống, có viền vàng nâu.
Hơi ẩm từ đất ngấm lên
Một dải ẩm chạy dọc chân tường, cao từ vài chục phân đến khoảng một mét, mép trên tương đối đều như mực nước. Sơn phồng, vữa bở, bề mặt có lớp muối trắng xốp như phấn. Hiện tượng này gọi là ẩm mao dẫn: nước trong đất theo các mao quản nhỏ li ti trong gạch, vữa bò lên. Gặp nhiều ở nhà thấp hơn mặt đường sau nhiều lần nâng cốt đường, nhà không có lớp chống thấm chân tường hoặc lớp đó đã hỏng.
Ống nước rò
Vết ẩm ở vị trí lạ, không theo mưa, không theo mùa, thường nằm trên đường đi của ống: sau bồn rửa, dưới nhà vệ sinh tầng trên, dọc trục đứng của ống cấp, ống thoát. Vết lan dần ra theo thời gian và luôn ẩm dù trời nắng. Ống nước nóng rò có thể làm mảng tường ấm khi sờ.
Ngưng tụ
Hơi nước trong không khí gặp bề mặt lạnh hơn sẽ đọng thành giọt. Ở miền Bắc, những ngày nồm ẩm cuối đông đầu xuân, tường, sàn, kính đều "đổ mồ hôi". Trong nhà tắm không có quạt hút, phòng ngủ đóng kín bật điều hoà, góc tủ sát tường ngoài, cũng hay ngưng tụ. Dấu hiệu là ẩm đều trên bề mặt, mốc đen lấm tấm ở góc trần, sau tủ, quanh cửa sổ.
Phép thử tấm nilon: ẩm từ trong hay từ ngoài
Đây là phép thử dân dụng đơn giản để phân biệt ngưng tụ với ẩm từ trong tường đi ra:
- Cắt một miếng nilon trong hoặc giấy bạc khoảng 30 × 30 cm.
- Dán kín cả bốn cạnh lên chỗ tường ẩm bằng băng dính.
- Đợi một đến hai ngày rồi xem.
- Hơi nước đọng ở mặt ngoài miếng nilon (phía phòng): nước đến từ không khí, tức là ngưng tụ.
- Hơi nước đọng ở mặt trong (phía tường): nước đang đi ra từ trong tường, tức là thấm, mao dẫn hoặc rò ống.
Phép thử này không chỉ ra nguồn chính xác, nhưng loại được một nửa khả năng, và giúp tránh tốn tiền chống thấm cho một bức tường thật ra chỉ cần thông gió.
Bảng triệu chứng: tường ẩm thì nghi gì
| Triệu chứng | Nguyên nhân thường gặp | Tự làm được | Gọi thợ khi |
|---|---|---|---|
| Ẩm đậm lên sau mưa, nhạt khi khô | Thấm tường ngoài, khe giáp nhà bên, khung cửa, máng nước | Kiểm máng, ống thoát mái có tắc không; xem khe cửa | Cần xử lý chống thấm tường ngoài, khe giáp nhà |
| Dải ẩm chân tường, muối trắng | Ẩm mao dẫn từ nền | Cạo lớp bở, để tường thở, không ốp kín | Cần làm lại lớp chặn ẩm chân tường |
| Ẩm ở vị trí lạ, quanh năm, lan dần | Rò ống cấp, ống thoát | Thử đồng hồ nước khi khoá hết vòi | Hầu như luôn cần thợ dò, mở tường |
| Trần dưới nhà vệ sinh tầng trên ố vàng | Chống thấm sàn vệ sinh hỏng, ống thoát rò, cổ ống | Hỏi tầng trên, thử không dùng nhà tắm vài ngày | Vết ố lan, nhỏ giọt; chung cư báo ban quản lý |
| Ẩm đều, mốc lấm tấm, ngày nồm nặng hơn | Ngưng tụ | Đóng cửa ngày nồm, chạy máy hút ẩm, quạt hút | Thường không cần |
| Ẩm gần ổ cắm, công tắc, đèn trần | Bất kỳ nguồn nào ở trên | Ngắt cầu dao khu vực đó | Ngay, cả thợ nước lẫn thợ điện |
Ngày nồm: tường ướt mà không phải tường hỏng
Nồm ẩm là đặc sản thời tiết của đồng bằng Bắc Bộ: sau những đợt lạnh, không khí ấm và ẩm tràn về, gặp tường, sàn còn lạnh từ những ngày trước, hơi nước đọng lại thành từng lớp. Sàn trơn, tường chảy nước, quần áo không khô.
Mẹo ngược với trực giác: ngày nồm nên đóng cửa, không mở toang cho "thoáng", vì càng mở càng đưa thêm khí ẩm vào gặp bề mặt lạnh. Bật máy hút ẩm hoặc điều hoà ở chế độ hút ẩm, lau khô sàn. Khi gió khô về, mở cửa cho nhà thông khí trở lại. Nhà có vết ố do ngưng tụ nhiều mùa liền thì nên xem lại thông gió của phòng đó.
Mốc và sức khoẻ
Mảng mốc nhỏ trên bề mặt cứng có thể lau sạch bằng dung dịch tẩy rửa thông thường, đeo găng và khẩu trang, mở cửa cho thoáng. Mảng mốc lớn, mốc lan sau giấy dán tường, trong vách thạch cao, thường báo nguồn ẩm kéo dài và cần xử lý tận gốc.
Người trong nhà có hen suyễn, viêm mũi dị ứng, ho kéo dài, trẻ nhỏ hay khò khè mà triệu chứng nặng lên khi ở nhà, nhẹ đi khi đi xa, nên kể với bác sĩ về tình trạng ẩm mốc nơi ở. Bài này không thay lời khuyên y tế.
Thứ tự sửa đúng
- Tìm và chặn nguồn nước: sửa ống, sửa máng, chống thấm tường ngoài, xử lý sàn vệ sinh, cải thiện thông gió.
- Đợi tường khô thật sự. Tường gạch dày có thể mất nhiều tuần, thậm chí lâu hơn.
- Cạo bỏ lớp sơn bong, vữa bở, lớp muối.
- Mới bả, sơn lại.
Sơn chống thấm phủ kín mặt trong của bức tường đang bị ẩm từ ngoài vào hoặc từ đất lên thường chỉ đẩy nước sang chỗ khác: hơi ẩm không thoát ra được qua mặt đã sơn kín, sẽ bò lên cao hơn hoặc lan sang bên. Ốp gạch kín chân tường đang ẩm mao dẫn cũng có hiệu ứng tương tự.
Gặp chuyện này thì làm gì
- Chụp ảnh vết ẩm, ghi ngày, ghi thời tiết; chụp lại sau trận mưa tiếp theo và sau vài ngày nắng.
- Làm phép thử tấm nilon để biết ẩm từ trong tường hay từ không khí.
- Khoá hết vòi, xem đồng hồ nước để loại trừ rò ống.
- Ẩm gần điện: ngắt cầu dao khu vực đó trước khi làm gì khác.
- Chung cư, trần ố dưới căn hộ tầng trên: báo ban quản lý và hàng xóm tầng trên, giữ ảnh làm bằng chứng.
- Chỉ sơn lại khi đã chặn được nguồn nước và tường đã khô.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao tường nhà bị ẩm và bong sơn?
Có bốn nguồn chính: nước mưa thấm từ ngoài, hơi ẩm từ đất ngấm lên chân tường, ống nước rò trong tường hoặc từ tầng trên, và hơi nước ngưng tụ trên tường lạnh. Phải tìm đúng nguồn trước, nếu chỉ sơn lại thì sơn sẽ bong tiếp.
Chân tường bị ẩm, có muối trắng là gì?
Thường là ẩm mao dẫn: nước trong đất theo mao quản của gạch và vữa bò lên, khi bay hơi để lại muối trắng. Cần làm lại lớp chặn ẩm ở chân tường, không nên chỉ ốp gạch hay sơn kín bên ngoài.
Làm sao biết tường ẩm do ngưng tụ hay do thấm?
Dán kín một miếng nilon lên chỗ ẩm một đến hai ngày. Nước đọng mặt ngoài là ngưng tụ từ không khí; nước đọng mặt trong, sát tường, là ẩm đang đi ra từ trong tường do thấm, mao dẫn hoặc rò ống.
Trời nồm có nên mở cửa không?
Nên đóng cửa khi trời nồm, vì mở cửa sẽ đưa thêm không khí ẩm vào gặp tường, sàn lạnh và đọng nước nhiều hơn. Dùng máy hút ẩm hoặc chế độ hút ẩm của điều hoà, mở cửa lại khi gió khô về.
Trần nhà ố vàng dưới nhà vệ sinh tầng trên phải làm sao?
Thường do lớp chống thấm sàn vệ sinh tầng trên hỏng hoặc ống thoát, cổ ống rò. Báo cho hàng xóm tầng trên và ban quản lý nếu ở chung cư, chụp ảnh làm bằng chứng, và nếu vết ố gần đèn trần thì ngắt cầu dao khu vực đó.
