Đồng hồ nước vẫn quay khi đã khoá hết vòi nghĩa là nước đang chảy đi đâu đó sau đồng hồ: phổ biến nhất là két bồn cầu rò âm thầm, phao bồn nước trên mái hỏng làm nước tràn, hoặc một đoạn ống ngầm dưới nền, trong tường bị nứt. Cách tìm là khoanh vùng từng đoạn bằng các van khoá có sẵn trong nhà, bắt đầu từ chỗ dễ kiểm nhất. Phần lớn các vụ rò tìm được trong một buổi mà không cần đục gì.
Vì sao rò ngầm khó phát hiện
Nước rò dưới nền nhà hoặc trong tường không phun ra ngoài như vòi hỏng. Nó thấm xuống đất, chảy theo rãnh cống, hoặc ngấm dần vào lớp vữa. Một chỗ rò nhỏ chỉ vài giọt mỗi giây, nhìn thì không đáng gì, nhưng chảy liên tục ngày đêm thì sau một tháng thành một lượng nước lớn trên hoá đơn. Nhiều nhà chỉ phát hiện khi tiền nước tăng gấp mấy lần, hoặc khi chân tường bắt đầu ố, sàn gạch bị bộp.
Đồng hồ nước là "người làm chứng" trung thực nhất. Nó không biết nước đi đâu, nhưng biết chắc nước có đi hay không.
Đọc đồng hồ nước để bắt quả tang
Đồng hồ nước gia đình phổ biến có dãy số đếm mét khối và vài kim hoặc bánh xe nhỏ đếm phần lẻ. Nhiều loại có một bánh xe hình ngôi sao hoặc tam giác nhỏ quay rất nhạy, chỉ cần một dòng nước nhỏ là nó đã nhúc nhích. Đó là chỉ thị rò rỉ.
- Khoá tất cả vòi, không dùng máy giặt, không xả bồn cầu. Đợi vài phút cho bồn cầu và máy bơm ổn định.
- Nhìn bánh xe nhỏ. Quay đều là có nước đang chảy.
- Nếu không chắc, ghi chỉ số (hoặc chụp ảnh đồng hồ) trước khi đi ngủ và ngay khi thức dậy, trong đêm không ai dùng nước. Sáng ra số tăng là có rò.
Lưu ý nhà có bồn chứa trên mái hoặc bể ngầm: nếu bồn đang được nạp đầy sau khi dùng buổi tối, đồng hồ quay là bình thường. Phải đợi bồn đầy, phao đóng thì phép thử mới có nghĩa.
Khoanh vùng từng đoạn
Hệ thống nước một nhà phố điển hình ở Việt Nam đi như sau: đồng hồ ở ngoài cổng → ống dẫn vào nhà (thường chôn dưới sân hoặc nền) → bể ngầm hoặc máy bơm → bồn chứa trên mái → ống phân phối xuống các tầng. Mỗi chặng thường có một van khoá. Khoanh vùng là đóng lần lượt các van để biết đoạn nào đang mất nước.
Chặng 1: từ đồng hồ đến bể, bồn
Khoá van ngay sau đồng hồ (nếu có) hoặc van vào bể. Nếu đồng hồ vẫn quay khi van vào bể đã đóng, đoạn ống giữa đồng hồ và van đó đang rò. Đây thường là ống chôn dưới sân, lối đi, dễ bị xe cán, rễ cây đâm, hoặc bị gãy khi ai đó đào sửa gần đó.
Chặng 2: bồn chứa và phao
Phao cơ trong bồn mái hỏng hoặc kẹt sẽ cho nước chảy mãi, tràn qua ống thoát tràn xuống mái hoặc máng nước. Chủ nhà thường không thấy vì ống tràn dẫn thẳng ra rãnh. Nghe ở gần bồn lúc khuya, hoặc xem ống tràn có nhỏ nước không. Với phao điện điều khiển máy bơm, hỏng phao có thể làm máy bơm chạy mãi, vừa tốn nước vừa tốn điện.
Chặng 3: bên trong nhà
Nếu bồn mái đã đầy, phao đóng, mà mực nước trong bồn vẫn tụt dần qua đêm khi không ai dùng, chỗ rò nằm trên đường ống phân phối hoặc ở thiết bị vệ sinh.
Két bồn cầu: thủ phạm số một
Bồn cầu rò là lỗi phổ biến nhất và cũng âm thầm nhất. Gioăng van xả bị chai, phao chỉnh sai mức, hoặc dây xích kẹt làm nước rỉ liên tục từ két xuống lòng bồn. Tiếng có khi rất nhỏ, có khi chỉ nghe được lúc nửa đêm.
Cách thử đơn giản: mở nắp két, nhỏ vài giọt màu thực phẩm (hoặc một ít nước pha màu) vào két, không xả, đợi khoảng 15–30 phút. Nếu lòng bồn cầu có vệt màu, van xả đang rò. Nhà có nhiều bồn cầu thì thử lần lượt từng cái.
Thay gioăng, chỉnh phao trong két là việc nhiều người tự làm được với bộ linh kiện bán ở cửa hàng vật tư, vì nước trong két không có áp lực cao. Nếu không quen, thợ nước làm rất nhanh.
Bảng triệu chứng: đồng hồ quay thì nghi gì
| Triệu chứng | Nguyên nhân thường gặp | Tự làm được | Gọi thợ khi |
|---|---|---|---|
| Nước rỉ liên tục xuống lòng bồn cầu | Gioăng van xả chai, phao chỉnh sai | Thử màu thực phẩm; thay gioăng, chỉnh phao | Két nứt, rò ở chân két hoặc đường cấp |
| Ống tràn trên mái nhỏ nước | Phao bồn kẹt, hỏng | Khoá van cấp vào bồn tạm thời | Phải trèo mái không an toàn; cần thay phao |
| Đồng hồ quay khi van vào bể đã đóng | Ống ngầm từ đồng hồ vào nhà vỡ | Xem sân, lối đi có chỗ đất ướt, lún | Gần như luôn cần thợ dò và đục sửa |
| Bồn mái tụt nước qua đêm | Rò trên ống phân phối, vòi, bồn cầu | Thử từng bồn cầu, xem chân tường, trần | Có vệt ố trên trần, tường mà không thấy nguồn |
| Máy bơm tự bật từng đợt ngắn | Rò sau máy bơm tăng áp, van một chiều hỏng | Khoá các vòi, xem đồng hồ | Máy bơm vẫn bật khi đã khoá hết vòi |
| Một mảng sàn ấm, ẩm hoặc gạch bị bộp | Ống nóng hoặc ống lạnh dưới nền rò | Khoá van nhánh nóng lạnh để thử | Cần máy dò, phá sàn có chọn lọc |
Dấu hiệu rò mà không cần đồng hồ
- Vệt ố, ẩm ở chân tường hoặc trần lan dần, nhất là ngay dưới nhà vệ sinh tầng trên.
- Gạch nền bị bộp, gõ nghe rỗng, hoặc vữa ron gạch luôn ẩm.
- Cỏ xanh bất thường hoặc một vũng đất luôn ướt trên sân giữa mùa khô.
- Tiếng nước chảy lúc khuya khi không ai dùng nước (có bài riêng trong mục này).
- Áp lực nước yếu dần ở các vòi phía cuối đường ống.
Trách nhiệm trước và sau đồng hồ
Theo cách làm phổ biến của các công ty cấp nước, đoạn ống trước đồng hồ (từ đường ống chính tới đồng hồ) thường do công ty quản lý; đoạn sau đồng hồ thuộc nhà dùng nước. Nếu thấy nước rỉ ở ngay đồng hồ, ở mối nối trước đồng hồ, hoặc ở hộp đồng hồ ngoài vỉa hè, hãy báo công ty cấp nước theo số điện thoại trên hoá đơn, đừng tự tháo. Mỗi nơi có quy định riêng, nên hỏi rõ khi gọi.
Khi đã sửa xong chỗ rò sau đồng hồ, một số nơi cho phép xem xét lại hoá đơn của kỳ bị rò, tuỳ chính sách từng công ty. Giữ ảnh chụp đồng hồ, ảnh chỗ rò và hoá đơn sửa chữa nếu định đề nghị.
Thợ dò rò rỉ làm gì
Khi khoanh vùng đã chỉ ra một đoạn ống ngầm mà không thấy dấu hiệu bên ngoài, thợ chuyên dò rò rỉ dùng máy nghe âm thanh nước thoát qua kẽ nứt, đôi khi kết hợp thử áp lực từng đoạn. Mục đích là chỉ ra đúng vài viên gạch cần lật, thay vì đục cả sàn. Hãy hỏi trước thợ sẽ dùng cách nào và nói rõ những gì bạn đã khoanh vùng được, để họ không phải làm lại từ đầu.
Gặp chuyện này thì làm gì
- Tối nay khoá hết vòi, chụp ảnh đồng hồ; sáng mai chụp lại trước khi ai dùng nước.
- Thử màu thực phẩm cho từng két bồn cầu trong nhà.
- Đợi bồn mái đầy rồi nghe xem ống tràn có chảy không.
- Đóng lần lượt các van chặng để khoanh vùng, ghi lại kết quả.
- Nước rỉ ở đồng hồ hay trước đồng hồ: báo công ty cấp nước.
- Rò dưới nền, trong tường, hoặc nước rò gần ổ điện, bảng điện: ngắt cầu dao khu vực đó trước, rồi gọi thợ.
- Từ nay ghi chỉ số đồng hồ nước mỗi tháng một ngày cố định để biết mức nền của nhà mình.
Câu hỏi thường gặp
Khoá hết vòi mà đồng hồ nước vẫn quay là sao?
Nước đang chảy đâu đó sau đồng hồ. Thường gặp nhất là két bồn cầu rò, phao bồn mái hỏng gây tràn, hoặc ống ngầm dưới nền bị nứt. Cũng có thể bồn mái đang được nạp, nên hãy đợi bồn đầy rồi thử lại.
Làm sao biết bồn cầu có bị rò nước không?
Nhỏ vài giọt màu thực phẩm vào két nước, không xả, đợi 15–30 phút. Nếu lòng bồn cầu xuất hiện màu, van xả đang rò và cần thay gioăng hoặc chỉnh lại phao.
Rò nước trước đồng hồ thì ai sửa?
Thông thường đoạn ống trước đồng hồ do công ty cấp nước quản lý, đoạn sau đồng hồ thuộc nhà dùng nước. Thấy rò ở đồng hồ hoặc trước đồng hồ thì báo công ty cấp nước, đừng tự tháo, và hỏi rõ quy định của nơi mình ở.
Tiền nước tăng gấp ba có phải do rò không?
Rất có thể, nhất là khi sinh hoạt không thay đổi. Hãy làm phép thử khoá hết vòi và đọc đồng hồ qua đêm. Nếu không rò, xem lại hoá đơn có ghi chỉ số đúng không và hỏi công ty cấp nước.
Thợ dò rò rỉ nước ngầm làm thế nào?
Thợ thường khoanh vùng bằng van khoá, thử áp lực từng đoạn và dùng máy nghe tiếng nước thoát qua kẽ nứt để chỉ ra vị trí, nhờ đó chỉ cần đục đúng một khoảng nhỏ thay vì phá cả sàn.
