Tủ lạnh và điều hoà có một bộ âm thanh "bình thường" khá dài: tiếng ù của máy nén, tiếng lách tách khi nhựa co giãn, tiếng nước chảy róc rách của môi chất lạnh, tiếng tách khi rơ le đóng ngắt. Âm thanh đáng để ý là tiếng mới xuất hiện, to dần, có kim loại cọ xát, hoặc máy nén khởi động liên tục rồi tắt ngay. Còn chảy nước thì hầu hết do đường thoát nước bị tắc hoặc lắp đặt lệch, sửa được mà không cần đụng đến phần điện hay môi chất lạnh.
Âm thanh bình thường của tủ lạnh
Trước khi lo, hãy làm quen với những tiếng tủ lạnh vẫn phát ra hằng ngày:
- Tiếng ù đều: máy nén đang chạy. Tủ inverter đời mới chạy êm và lâu hơn ở công suất thấp, nên nghe ù nhẹ gần như liên tục là bình thường.
- Tiếng róc rách, sôi lục bục: môi chất lạnh đang chảy trong đường ống, nhất là ngay sau khi máy nén bật hoặc tắt.
- Tiếng lách tách, răng rắc: thành nhựa và ống co giãn khi nhiệt độ thay đổi, đặc biệt trong chu kỳ xả đá tự động.
- Tiếng xèo xèo nhỏ: nước xả đá nhỏ lên bộ phận sưởi xả đá.
- Tiếng "cạch" khi rơi đá: tủ có bộ làm đá tự động.
- Tiếng vù của quạt: tủ làm lạnh bằng quạt gió có quạt thổi khí lạnh giữa các ngăn.
Âm thanh lạ của tủ lạnh nói gì
Tiếng lạch xạch, cánh quạt quẹt
Quạt dàn lạnh bên trong tủ bị đá bám quanh, hoặc quạt dàn nóng phía sau vướng bụi, vướng vật lạ. Tiếng thường to khi quạt chạy và hết khi quạt dừng.
Tiếng rung, ù to bất thường
Tủ không cân, một chân bị hẫng, tủ đặt sát tường hoặc tủ bếp nên rung truyền sang. Kiểm tra bằng cách đặt tay lên nóc tủ, chỉnh chân tủ cho chắc.
Tiếng "tạch" rồi máy nén chạy vài giây lại tắt
Lặp lại liên tục mà tủ không lạnh là dấu hiệu rơ le khởi động, tụ khởi động hoặc chính máy nén có vấn đề. Đây là phần điện của máy, việc của thợ.
Tủ lạnh chảy nước và đóng đá
Tủ lạnh tự xả đá sinh ra nước, nước này chảy qua một lỗ thoát nhỏ ở vách sau ngăn mát xuống khay hứng nằm trên máy nén để bay hơi. Khi lỗ thoát bị tắc bởi vụn thức ăn hoặc đá, nước đọng ở đáy ngăn mát, chảy ra sàn trước tủ, hoặc đóng thành mảng đá ở vách sau.
Gioăng cửa hở cũng làm tủ đóng tuyết nhiều, vì không khí ẩm bên ngoài lọt vào liên tục. Thử bằng cách kẹp một tờ giấy vào khe cửa ở nhiều vị trí rồi đóng cửa: giấy rút ra dễ dàng là gioăng không còn kín.
Điều hoà chảy nước trong phòng
Điều hoà làm mát đồng thời hút ẩm: hơi nước trong phòng ngưng tụ trên dàn lạnh, chảy xuống máng hứng rồi theo ống thoát ra ngoài. Nước nhỏ giọt từ dàn lạnh xuống phòng nghĩa là đường đi đó bị chặn ở đâu đó.
- Ống thoát nước tắc do bụi bẩn, rêu, có khi cả côn trùng làm tổ ở đầu ống ngoài trời.
- Ống thoát bị gập, võng hoặc đi lên dốc, nước không chảy được theo trọng lực.
- Dàn lạnh lắp nghiêng về phía ngược với lỗ thoát.
- Lưới lọc quá bẩn, gió qua dàn yếu, dàn lạnh đóng băng; khi băng tan, nước tràn ra nhiều hơn máng chứa được.
- Thiếu môi chất lạnh cũng có thể làm dàn lạnh đóng băng và chảy nước, kèm theo máy yếu lạnh.
Điều hoà kêu lạ
- Tiếng lách tách ở dàn lạnh khi mới bật hoặc tắt: vỏ nhựa co giãn, thường bình thường.
- Tiếng xì nhẹ, róc rách: môi chất chảy trong ống, nhất là lúc máy đổi chế độ.
- Tiếng rít, tiếng quẹt ở dàn lạnh: lồng quạt bẩn, mất cân bằng, hoặc vật lạ.
- Dàn nóng rung, kêu to: chân đế lỏng, giá đỡ không chắc, cánh quạt va.
- Tiếng nổ lạch tạch, có mùi khét: phần điện có vấn đề, tắt máy ngay.
Bảng triệu chứng: tủ lạnh, điều hoà báo bất thường
| Triệu chứng | Nguyên nhân thường gặp | Tự làm được | Gọi thợ khi |
|---|---|---|---|
| Nước đọng đáy ngăn mát, chảy ra sàn | Lỗ thoát nước xả đá tắc | Rút điện, lau sạch quanh lỗ thoát, dội nhẹ nước ấm | Lỗ thoát nằm sau tấm ốp phải tháo |
| Ngăn đá đóng tuyết dày, cửa khó đóng | Gioăng hở, mở cửa nhiều, hỏng hệ xả đá | Thử tờ giấy, lau gioăng, bớt mở cửa | Tủ không tuyết vẫn đóng đá, ngăn mát kém lạnh |
| Máy nén "tạch", chạy vài giây rồi tắt | Rơ le, tụ, máy nén | Rút điện, đợi vài phút rồi cắm lại một lần | Vẫn lặp lại, tủ không lạnh |
| Điều hoà nhỏ nước xuống phòng | Ống thoát tắc, gập, lắp lệch, lọc bẩn | Tắt máy, ngắt điện, rửa lưới lọc, kiểm đầu ống ngoài trời | Vẫn chảy sau khi rửa lọc; dàn lạnh đóng băng |
| Điều hoà chạy mà không mát | Lọc bẩn, dàn nóng bẩn, thiếu môi chất | Rửa lưới lọc, dọn thông thoáng quanh dàn nóng | Không cải thiện; nghi thiếu môi chất |
| Mùi khét, tiếng nổ, đèn báo lỗi nhấp nháy | Phần điện, bo mạch | Tắt máy, ngắt cầu dao | Ngay |
Ranh giới tự làm và gọi thợ
Những việc người dùng làm được an toàn đều có chung một điều kiện: đã rút phích hoặc ngắt cầu dao của thiết bị. Lau gioăng, thông lỗ thoát nước xả đá ở ngăn mát, rửa lưới lọc của điều hoà, chỉnh chân tủ, kê tủ cách tường để dàn nóng thoát nhiệt, kiểm xem đầu ống thoát nước điều hoà ngoài trời có bị bịt, gập không (nếu nhìn được từ ban công an toàn, không trèo ra ngoài).
Những việc phải để thợ: nạp hoặc kiểm tra môi chất lạnh, tháo vỏ dàn lạnh, sửa bo mạch, rơ le, tụ, máy nén, vệ sinh dàn nóng đặt ở vị trí cao bên ngoài nhà. Nhiều loại điều hoà đời mới dùng môi chất có tính dễ cháy ở mức độ nhất định, nên việc xử lý đường ống môi chất càng cần người có đào tạo và dụng cụ đúng.
Nước chảy từ điều hoà xuống gần ổ cắm hoặc nhỏ vào ổ cắm, phích cắm: ngắt cầu dao trước, lau khô, đợi thợ kiểm tra trước khi bật lại.
Gặp chuyện này thì làm gì
- Nghe lại tủ lạnh lúc khuya một lần để biết "tiếng bình thường" của nó, lần sau tiếng lạ sẽ dễ nhận ra.
- Tủ chảy nước: rút điện, lau quanh lỗ thoát nước xả đá ở vách sau ngăn mát.
- Thử gioăng bằng tờ giấy ở bốn cạnh cửa.
- Điều hoà nhỏ nước: tắt và ngắt điện, rửa lưới lọc, xem ống thoát ngoài trời.
- Mùi khét, tiếng nổ, máy nén khởi động liên tục: ngắt điện, gọi thợ, không thử đi thử lại.
- Kê tủ lạnh cách tường theo hướng dẫn của hãng để dàn nóng thoát nhiệt.
Câu hỏi thường gặp
Tủ lạnh kêu lách tách có sao không?
Thường là không. Tiếng lách tách đến từ thành nhựa và đường ống co giãn khi nhiệt độ thay đổi, nhất là trong chu kỳ xả đá. Chỉ đáng lo khi tiếng mới xuất hiện, to dần, hoặc kèm việc tủ kém lạnh.
Vì sao tủ lạnh bị chảy nước ra sàn?
Hay gặp nhất là lỗ thoát nước xả đá ở vách sau ngăn mát bị tắc, nước không xuống được khay hứng nên tràn ra ngoài. Rút điện, làm sạch quanh lỗ thoát; nếu khay hứng nứt hoặc lỗ thoát nằm sau tấm ốp thì gọi thợ.
Điều hoà chảy nước trong phòng là do đâu?
Thường do ống thoát nước ngưng bị tắc, gập hoặc đi dốc ngược, dàn lạnh lắp nghiêng, hoặc lưới lọc quá bẩn làm dàn đóng băng rồi tan chảy. Tắt máy, rửa lưới lọc, kiểm ống thoát; không đỡ thì gọi thợ.
Máy nén tủ lạnh bật tắt liên tục có sao không?
Nếu máy nén chạy vài giây rồi tắt, lặp đi lặp lại mà tủ không lạnh, có thể rơ le, tụ khởi động hoặc máy nén gặp sự cố. Rút điện và gọi thợ, không cắm đi cắm lại nhiều lần.
Có tự nạp gas điều hoà được không?
Không nên. Kiểm tra và nạp môi chất lạnh cần dụng cụ đo áp suất, quy trình hút chân không và hiểu biết về loại môi chất, một số loại có tính dễ cháy. Đây là việc của thợ có đào tạo.
