Tiếng nước chảy trong tường lúc nửa đêm thường có lời giải rất đời thường: két bồn cầu rò rỉ đang tự nạp lại, bồn nước trên mái đang được bơm đầy khi áp lực nước đêm mạnh hơn, nhà tầng trên hoặc căn bên cạnh vừa xả nước qua ống thoát chung, hoặc nước ngưng của điều hoà chảy trong ống. Chỉ khi tiếng chảy kéo dài liên tục mà cả nhà không ai dùng nước, và đồng hồ nước vẫn quay, thì mới nghi một chỗ rò ngầm. Đêm khuya yên tĩnh nên tai nghe rõ những âm thanh ban ngày bị che khuất.
Vì sao ban đêm mới nghe thấy
Ban ngày, tiếng xe, tiếng quạt, tiếng tivi, tiếng nói chuyện tạo một nền âm thanh đủ lớn để che đi tiếng nước rỉ rả trong ống. Sau nửa đêm, nền âm thanh đô thị hạ xuống, tai ta tự điều chỉnh nhạy hơn, và những tiếng nhỏ như nước chảy, ống co giãn, tủ lạnh khởi động trở nên rõ rệt. Bản thân tường và ống kim loại, ống nhựa lại dẫn âm khá tốt, nên tiếng nước ở tầng trên hay căn bên cạnh nghe như ngay trong tường phòng mình.
Thêm vào đó, đêm là lúc nhiều thứ trong hệ thống nước hoạt động: ở nhiều khu đô thị, áp lực nước trên mạng cấp tăng lên vào ban đêm khi mọi người ngừng dùng, nên van phao của bồn mái, bể ngầm mở ra nạp đầy vào giờ này.
Năm nguồn tiếng nước hay gặp nhất
Két bồn cầu tự nạp
Gioăng van xả hở một chút, nước rỉ từ két xuống lòng bồn. Mực nước trong két tụt dần, đến một mức thì phao hạ xuống, van cấp mở ra cho nước vào vài giây, rồi đóng. Chu kỳ lặp lại mỗi mười lăm phút, nửa giờ hay vài giờ tuỳ độ rò. Người nằm phòng bên nghe tiếng "rào" ngắn trong tường vào những giờ bất kỳ mà không ai xả nước. Đây là nguồn phổ biến nhất, và thử bằng màu thực phẩm trong két là ra (xem bài về đồng hồ nước trong mục này).
Bồn mái, bể ngầm đang nạp
Tiếng nước chảy đều, kéo dài vài chục phút, thường vào khuya hoặc gần sáng, rồi dứt hẳn khi bồn đầy. Nếu dứt thì là bình thường. Nếu không bao giờ dứt, phao có thể đã hỏng và nước đang tràn qua ống thoát tràn.
Ống thoát chung của nhà khác
Ở chung cư và nhà liền kề, các ống thoát nước đứng thường đi qua hộp kỹ thuật cạnh tường phòng ngủ, phòng tắm. Hàng xóm tầng trên đi vệ sinh, tắm lúc 1 giờ sáng là phòng bạn nghe tiếng nước ào xuống rồi tắt. Tiếng này ngắn, không đều, gắn với sinh hoạt của người khác.
Nước ngưng điều hoà
Điều hoà chạy ban đêm sinh ra nước ngưng, nước này đi theo ống thoát nhỏ, có khi luồn trong tường ra ngoài. Tiếng róc rách nhỏ, đều, chỉ có khi điều hoà đang chạy. Bình thường, trừ khi ống tắc gây tràn ngược vào phòng.
Tiếng gõ, tiếng "cục" trong ống
Không hẳn là tiếng nước chảy mà là tiếng va đập: khi một van đóng nhanh (van máy giặt, van điện máy lọc nước, vòi gạt), dòng nước đang chạy bị chặn đột ngột, tạo sóng áp lực đập vào thành ống, gọi là hiện tượng búa nước. Còn tiếng tách tách nhỏ ở ống nước nóng là ống co giãn khi nóng lên, nguội đi.
Bảng triệu chứng: nghe tiếng nước thì nghi gì
| Kiểu tiếng | Nguyên nhân thường gặp | Tự làm được | Gọi thợ / ban quản lý khi |
|---|---|---|---|
| Tiếng "rào" ngắn, lặp lại cách quãng, không ai xả nước | Két bồn cầu rò, tự nạp lại | Thử màu thực phẩm trong két; thay gioăng, chỉnh phao | Không tự sửa được hoặc két nứt |
| Chảy đều vài chục phút rồi dứt | Bồn mái, bể đang nạp | Không cần làm gì | Không dứt: kiểm phao, ống tràn |
| Ào xuống rồi tắt, giờ giấc thất thường | Ống thoát chung của nhà khác | Ghi giờ, so với sinh hoạt hàng xóm | Kèm mùi hôi hoặc vết ố trên trần, tường |
| Róc rách nhỏ khi điều hoà chạy | Nước ngưng trong ống thoát | Xem ống thoát ngoài nhà có chảy ra không | Nước tràn ngược vào phòng |
| Tiếng "cục", "uỳnh" khi một van đóng | Búa nước | Đóng vòi từ từ, xem thiết bị nào gây ra | Tiếng mạnh, ống rung, mối nối bắt đầu rỉ |
| Chảy liên tục suốt đêm, đồng hồ nước vẫn quay | Rò ống ngầm, trong tường | Khoá van từng chặng để khoanh vùng | Gần như luôn cần thợ dò |
Cách lần ra nguồn tiếng
- Ghi lại giờ và kiểu tiếng. Một tuần ghi chép vài dòng là đủ thấy quy luật: tiếng có theo chu kỳ đều không, có trùng giờ hàng xóm dậy sớm không, có chỉ khi điều hoà chạy không.
- Nhìn đồng hồ nước đúng lúc đang nghe tiếng. Đồng hồ đứng yên mà vẫn có tiếng nước: nước đó không phải của nhà mình, hoặc là nước đang luân chuyển trong nội bộ (từ két xuống bồn cầu, từ bồn mái xuống ống). Đồng hồ quay: nhà mình đang lấy nước vào.
- Khoá van cấp vào từng bồn cầu (van nhỏ ở chân két) trước khi đi ngủ. Sáng ra tiếng đêm không còn thì thủ phạm là một trong số đó.
- Áp tai vào tường hoặc dùng một chiếc cốc thuỷ tinh úp vào tường để nghe, di chuyển dọc tường xem chỗ nào tiếng to nhất. Cách cũ nhưng giúp đoán đường ống.
- Hỏi hàng xóm. Ở chung cư, hỏi nhà tầng trên và nhà bên xem họ có nghe tương tự không; nhiều khi họ cũng đang thắc mắc tiếng của nhà mình.
Khi nào tiếng nước là chuyện nghiêm túc
- Tiếng chảy liên tục nhiều giờ, cả đêm này qua đêm khác, đồng hồ nước vẫn quay.
- Tường chỗ nghe tiếng bắt đầu ẩm, ố, phồng sơn; sàn gần đó ẩm hoặc gạch bộp.
- Tiếng nước gần ổ cắm, công tắc, hộp điện.
- Kèm mùi hôi cống trong phòng, có thể ống thoát đã nứt hoặc mất nước chặn mùi.
- Áp lực nước trong nhà yếu dần, máy bơm bật nhiều hơn.
Nước rò gần điện là tình huống phải ngắt cầu dao khu vực trước rồi mới tính chuyện tìm chỗ rò.
Một chút về nỗi sợ
Tiếng động không rõ nguồn trong đêm tối là chất liệu quen thuộc của chuyện ma: tiếng nước chảy trong nhà vắng, tiếng gõ trong tường. Những âm thanh đó có lời giải cơ học khá rõ ràng, và phần "rợn" chủ yếu đến từ việc ta nằm im trong bóng tối, không nhìn được, chỉ nghe được. Ghi giờ, nhìn đồng hồ nước, hỏi hàng xóm biến một tiếng động bí ẩn thành một bài toán có đáp án. Những tiếng động khác của ngôi nhà về đêm như tiếng lách tách, tiếng gõ do nhà co giãn được bàn kỹ hơn ở mục về nhà "có ma" dưới góc khoa học.
Gặp chuyện này thì làm gì
- Ghi giờ, độ dài và kiểu tiếng trong vài đêm.
- Lúc nghe tiếng, ra nhìn đồng hồ nước có quay không.
- Thử màu thực phẩm trong két bồn cầu; khoá van chân két qua đêm để xác nhận.
- Kiểm phao bồn mái và ống thoát tràn nếu tiếng chảy không bao giờ dứt.
- Chung cư: hỏi hàng xóm, báo ban quản lý khi tiếng đi kèm ẩm, ố trên trần, tường.
- Tiếng nước gần điện hoặc tường bắt đầu ẩm: ngắt cầu dao khu vực đó, gọi thợ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nửa đêm nghe tiếng nước chảy trong tường?
Hay gặp nhất là két bồn cầu rò đang tự nạp lại, bồn mái đang được bơm đầy khi áp lực nước đêm mạnh, nước thoát từ nhà tầng trên hoặc nước ngưng điều hoà. Đêm yên tĩnh nên những tiếng này nghe rõ hơn ban ngày.
Bồn cầu tự chảy nước dù không ai xả là sao?
Gioăng van xả trong két bị hở, nước rỉ xuống lòng bồn làm mực nước trong két tụt, phao hạ xuống và van cấp tự mở nạp lại. Thay gioăng hoặc chỉnh phao là hết.
Tiếng "cục" trong ống nước khi đóng vòi là gì?
Đó là hiện tượng búa nước: dòng nước đang chảy bị chặn đột ngột khi một van đóng nhanh, tạo sóng áp lực đập vào thành ống. Đóng vòi chậm lại; nếu tiếng mạnh và ống rung thì nhờ thợ nước kiểm tra.
Làm sao biết tiếng nước chảy là của nhà mình hay nhà hàng xóm?
Nhìn đồng hồ nước đúng lúc đang nghe tiếng. Đồng hồ đứng yên thì nước đó không phải nước cấp vào nhà bạn; ghi giờ và hỏi hàng xóm tầng trên hoặc bên cạnh để đối chiếu.
