Xe tự nhiên hao xăng thường do một trong ba nhóm: cách đi thay đổi mà không để ý (tắc đường nhiều hơn, chở nặng hơn, bật điều hoà nhiều hơn), lực cản tăng lên (lốp non, phanh bó, xích khô), hoặc động cơ đốt kém (lọc gió bẩn, bugi yếu, kim phun bẩn, cảm biến lỗi). Trước khi kết luận xe có bệnh, hãy đo mức tiêu hao cho đúng bằng cách đổ đầy bình hai lần liên tiếp. Nếu hao xăng đi kèm mùi xăng, đó là dấu hiệu rò nhiên liệu và phải xử lý ngay.
Bước đầu: đo cho đúng
Cảm giác "dạo này tốn xăng quá" rất dễ sai. Giá xăng thay đổi, số lần đổ thay đổi, đồng hồ trên xe chỉ ước lượng. Cách đo đáng tin nhất:
- Đổ đầy bình đến khi vòi tự ngắt (hoặc tới cùng một vạch với xe máy), ghi số km trên đồng hồ tổng.
- Đi bình thường cho tới lần đổ tiếp theo.
- Lại đổ đầy cùng cách, ghi số lít vừa đổ và số km.
- Số lít chia cho quãng đường (tính ra lít/100 km), hoặc quãng đường chia số lít (km/lít).
Làm hai ba lần liên tiếp, cùng một cây xăng nếu được, rồi so với mức thường ngày của chính xe mình. Mức tiêu hao do nhà sản xuất công bố được đo theo chu trình thử chuẩn, thường thấp hơn thực tế trong phố đông, nên đừng lấy nó làm mốc so sánh duy nhất.
Đồng hồ xăng và máy tính trên xe đáng tin đến đâu
Nhiều ô tô và một số xe máy đời mới có màn hình hiện mức tiêu hao trung bình. Con số này hữu ích để so xu hướng, nhưng nó là ước tính của máy tính trên xe dựa trên lượng nhiên liệu phun ra, có thể chênh với thực tế một chút, và thường được tính lại từ lần cuối người dùng đặt lại (reset). Nếu ai đó trong nhà vừa đặt lại sau một chuyến đường trường, con số sẽ đẹp; đặt lại giữa giờ tan tầm, con số sẽ xấu.
Đồng hồ mức xăng trên xe máy, nhất là đời cũ, thường không tuyến tính: kim tụt chậm ở nửa trên rồi tụt nhanh ở nửa dưới, hoặc ngược lại. Phao xăng hỏng có thể làm đồng hồ báo sai hẳn. Vì vậy cảm giác "kim tụt nhanh hơn trước" chưa chắc là xe hao hơn. Phép đo đổ đầy hai lần ở phần trên vẫn là thước đo đáng tin nhất.
Những thay đổi không phải bệnh
- Đi phố tắc nhiều hơn: dừng chờ, bò chậm, tăng tốc liên tục tốn nhiên liệu hơn nhiều so với chạy đều trên đường thoáng. Một đợt sửa đường, đổi lộ trình đi làm là đủ thay đổi con số.
- Quãng đường ngắn: máy nguội tốn xăng hơn, quãng ngắn thì máy chưa kịp nóng đã tắt.
- Điều hoà: mùa nóng điều hoà làm tăng tải cho máy, nhất là khi chạy chậm trong phố.
- Chở nặng, gắn thêm giá nóc: tăng trọng lượng và lực cản gió.
- Thói quen tăng ga mạnh, phanh gấp: lãng phí năng lượng mỗi lần phanh.
- Nổ máy chờ lâu: đỗ chờ người, chờ đón con mà để máy nổ.
Những nguyên nhân về lực cản
Lốp non
Lốp thiếu hơi làm diện tích tiếp xúc lớn hơn, lực cản lăn tăng, xe tốn sức hơn để lăn. Đây là nguyên nhân hay gặp nhất và sửa dễ nhất. Đo khi lốp nguội, theo áp suất trên tem ở khung cửa hoặc sổ hướng dẫn.
Phanh bó
Một kẹp phanh không nhả hết làm má phanh rà vào đĩa suốt quãng đường, như thể đang phanh nhẹ liên tục. Dấu hiệu: một bánh nóng hơn hẳn sau khi chạy, có mùi khét, xe trôi kém khi thả ga. Kiểm bằng cách đưa mu bàn tay lại gần mâm sau chuyến đi, không chạm vì có thể rất nóng.
Xích, nồi xe máy
Ở xe số, xích tải khô, gỉ, chùng làm mất công truyền. Ở xe tay ga, dây curoa mòn, bi nồi mòn, nồi bẩn làm xe ì, phải vặn ga nhiều hơn để đạt cùng tốc độ.
Những nguyên nhân ở động cơ
- Lọc gió bẩn: máy thiếu gió, đốt không hết, có thể ra khói đen.
- Bugi mòn, yếu: đánh lửa kém, bỏ máy nhẹ, máy rung ở chế độ không tải.
- Kim phun bẩn, chế hoà khí chỉnh sai: phun không tơi hoặc cấp thừa xăng.
- Cảm biến hỏng (cảm biến oxy, nhiệt độ nước, lưu lượng khí nạp...): máy tính điều khiển nhận số liệu sai và cấp thừa nhiên liệu. Thường kèm đèn báo động cơ sáng.
- Van hằng nhiệt kẹt mở: máy lâu nóng, chạy ở chế độ "máy nguội" tốn xăng hơn, kim nhiệt độ thấp bất thường.
- Nhớt quá cũ hoặc sai loại: ma sát trong máy tăng.
Bảng triệu chứng: hao xăng kèm dấu hiệu gì
| Hao xăng kèm | Nguyên nhân thường gặp | Tự làm được | Đưa xe vào xưởng khi |
|---|---|---|---|
| Không kèm gì, chỉ đổi lộ trình, mùa | Cách đi, tắc đường, điều hoà | Đo lại bằng đổ đầy hai lần | Không cần |
| Lốp trông hơi bẹp | Áp suất thấp | Bơm đúng áp suất khi nguội | Lốp tụt hơi lặp lại |
| Một bánh nóng, mùi khét, xe trôi kém | Bó phanh | Kiểm phanh tay đã nhả | Sớm |
| Khói đen, máy yếu | Lọc gió, kim phun, chế hoà khí | Xem lọc gió | Sớm |
| Đèn báo động cơ sáng | Cảm biến, hệ thống phun, đánh lửa | Kiểm nắp bình xăng đã chặt | Sớm, xưởng đọc mã lỗi |
| Kim nhiệt thấp bất thường, lâu nóng | Van hằng nhiệt kẹt mở | Ghi nhận | Sớm |
| Mùi xăng, giọt xăng dưới gầm | Rò nhiên liệu | Tắt máy, không nổ lại | Ngay, gọi cứu hộ |
| Xe máy ì, rung đầu (tay ga) | Curoa, bi nồi, bố côn | Ghi nhận lúc nào ì | Sớm |
Khi nào cần nghĩ tới rò xăng
Hao xăng đột ngột, mạnh, mà không có thay đổi nào khác trong cách đi, nhất là khi kèm mùi xăng ở bãi đỗ, vệt ướt dưới gầm sau khi đỗ qua đêm, thì nghĩ tới rò. Xăng rò là nguy cơ cháy, không phải chỉ là chuyện tốn tiền. Không nổ máy, không hút thuốc gần xe, gọi cứu hộ. Xem bài về mùi khét, mùi xăng trên xe trong mục này.
Lái thế nào cho đỡ hao
- Tăng tốc êm, giữ tốc độ đều, nhìn xa để thả ga sớm thay vì phanh gấp.
- Tắt máy khi dừng chờ lâu ở nơi được phép đỗ.
- Bỏ bớt đồ nặng không cần trong cốp, tháo giá nóc khi không dùng.
- Giữ áp suất lốp đúng, kiểm mỗi tháng.
- Bảo dưỡng theo lịch của hãng: lọc gió, bugi, nhớt.
Gặp chuyện này thì làm gì
- Đo mức tiêu hao bằng cách đổ đầy bình hai ba lần liên tiếp, ghi km và lít.
- Nghĩ lại tháng qua có đổi lộ trình, chở nặng, bật điều hoà nhiều hơn không.
- Kiểm áp suất lốp khi nguội.
- Sau chuyến đi, đưa mu bàn tay gần (không chạm) từng mâm xem có bánh nào nóng hơn hẳn.
- Mùi xăng, giọt xăng: tắt máy, không nổ lại, gọi cứu hộ.
- Đèn báo động cơ sáng hoặc khói đen: đưa xe vào xưởng đọc lỗi.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao xe tự nhiên tốn xăng hơn?
Hay gặp nhất là thay đổi cách đi như tắc đường, quãng ngắn, bật điều hoà, chở nặng; sau đó là lốp non, phanh bó, lọc gió bẩn, bugi yếu, kim phun bẩn hoặc cảm biến lỗi. Đo lại mức tiêu hao bằng cách đổ đầy bình hai lần trước khi kết luận.
Cách đo mức tiêu hao xăng chính xác?
Đổ đầy bình, ghi số km; đi bình thường; lần sau lại đổ đầy, ghi số lít vừa đổ và số km đã đi. Chia số lít cho quãng đường để ra lít/100 km. Làm vài lần để có con số ổn định.
Lốp non có làm hao xăng không?
Có. Lốp thiếu hơi tăng lực cản lăn nên xe tốn nhiên liệu hơn, lốp còn mòn nhanh và nóng hơn. Bơm đúng áp suất theo tem của hãng xe, đo khi lốp nguội.
Xe hao xăng kèm mùi xăng thì làm gì?
Đây có thể là rò nhiên liệu, nguy cơ cháy. Tắt máy, không nổ lại, không hút thuốc gần xe và gọi cứu hộ đưa xe vào xưởng.
Xe tay ga bị ì và tốn xăng là do đâu?
Thường do dây curoa, bi nồi hoặc bố côn mòn, nồi bẩn, khiến phải vặn ga nhiều hơn để đạt cùng tốc độ. Lọc gió bẩn, bugi yếu cũng góp phần. Đưa xe đi vệ sinh, kiểm tra cụm truyền động.
