Đèn báo trên táp-lô ô tô theo một quy ước màu gần như chung cho mọi hãng: đỏ là dừng xe sớm nhất có thể ở nơi an toàn, vàng hoặc cam là cần kiểm tra sớm nhưng thường vẫn đi tiếp được một cách thận trọng, xanh lá hoặc xanh dương chỉ là thông tin (đèn pha, xi nhan, ga tự động đang bật). Bốn đèn đỏ quan trọng nhất cần thuộc: áp suất dầu, nhiệt độ nước làm mát, hệ thống phanh và sạc ắc quy. Sổ hướng dẫn của chính chiếc xe luôn là tài liệu cuối cùng.
Màu đèn: quy ước chung
Nhiều ký hiệu đèn báo trên xe được chuẩn hoá theo tiêu chuẩn quốc tế về biểu tượng điều khiển và chỉ báo trên phương tiện (ISO 2575), nên dù xe Nhật, Hàn, Âu hay Mỹ, hình chiếc bình dầu hay chiếc nhiệt kế nhúng trong nước trông khá giống nhau. Cách các hãng dùng màu cũng gần như thống nhất:
| Màu | Ý nghĩa | Phản ứng |
|---|---|---|
| Đỏ | Lỗi nghiêm trọng hoặc nguy hiểm an toàn | Giảm tốc, dừng ở chỗ an toàn sớm nhất có thể, thường tắt máy |
| Vàng, cam | Cần chú ý, hệ thống có lỗi hoặc đang can thiệp | Kiểm tra sớm, đi thận trọng, đưa xe vào xưởng |
| Xanh lá, xanh dương, trắng | Thông tin: chức năng đang bật | Không cần làm gì |
Một điều nhiều người mới lái hay lo nhầm: khi vặn khoá hoặc bấm nút khởi động, gần như mọi đèn trên táp-lô sáng lên vài giây rồi tắt. Đó là xe tự kiểm tra bóng đèn và hệ thống. Đèn nào vẫn sáng sau khi máy đã nổ mới là đèn đang báo.
Bốn đèn đỏ cần thuộc lòng
Áp suất dầu (hình bình dầu nhỏ giọt)
Áp suất dầu bôi trơn trong máy đang thấp. Máy chạy thiếu dầu bôi trơn có thể hỏng nặng trong thời gian rất ngắn. Phản ứng: dừng xe ở chỗ an toàn và tắt máy càng sớm càng tốt. Đợi máy nguội, kiểm mức dầu bằng que thăm. Kể cả khi châm thêm dầu mà đèn vẫn sáng, không nổ máy chạy tiếp, gọi cứu hộ.
Nhiệt độ nước làm mát (nhiệt kế nhúng trong sóng nước)
Máy đang quá nóng. Một số xe hiện màu xanh dương khi máy còn lạnh, đỏ khi quá nóng. Đèn đỏ hoặc kim nhiệt lên vùng đỏ: dừng xe an toàn, tắt máy, không mở nắp két nước khi đang nóng. Chi tiết trong bài về kim nhiệt độ của mục này.
Hệ thống phanh (chữ "!" trong vòng tròn, hoặc chữ BRAKE)
Có thể đơn giản là phanh tay chưa nhả hết. Nhưng nếu đã nhả phanh tay mà đèn vẫn sáng, có thể dầu phanh thấp hoặc hệ thống phân phối lực phanh có lỗi. Phanh là thứ không được đánh cược: đi chậm, dừng an toàn, kiểm phanh tay, và nếu đèn không tắt thì gọi cứu hộ hoặc đưa xe vào xưởng với tốc độ thấp nhất, đường ngắn nhất, nếu cảm giác phanh còn hoàn toàn bình thường. Phanh mềm, lún sâu thì không lái tiếp.
Sạc ắc quy (hình chiếc ắc quy có dấu + và −)
Hệ thống sạc (máy phát điện, dây curoa dẫn động, bộ điều áp) không nạp điện cho ắc quy. Xe sẽ chạy bằng điện còn lại trong ắc quy cho tới khi cạn, rồi tắt máy, có khi giữa đường. Tắt bớt điều hoà, quạt, sưởi kính, đèn không cần thiết và đưa xe đến chỗ an toàn hoặc xưởng gần nhất. Nếu kèm tiếng rít, mùi khét hoặc kim nhiệt cũng tăng (ở một số xe, cùng dây curoa dẫn động bơm nước), dừng xe ngay.
Những đèn đỏ khác
- Túi khí (hình người ngồi với quả bóng phía trước): hệ thống túi khí có lỗi, có thể không bung khi va chạm. Xe vẫn lái được, nhưng đưa vào xưởng sớm. Không tự tháo, đo hay sửa bất kỳ phần nào của hệ thống túi khí.
- Dây an toàn: có người chưa thắt dây. Thắt dây là đủ.
- Cửa mở, capo mở, cốp mở: dừng lại đóng cho chắc.
- Trợ lực lái (vô lăng có dấu "!", màu đỏ hoặc vàng tuỳ xe): vô lăng có thể nặng đột ngột. Giảm tốc, giữ chắc tay lái, dừng an toàn.
Những đèn vàng hay gặp
| Đèn | Ý nghĩa thường gặp | Tự làm được | Đưa vào xưởng khi |
|---|---|---|---|
| Đèn báo động cơ (hình khối động cơ) sáng đứng | Hệ thống quản lý động cơ, khí thải phát hiện lỗi | Kiểm nắp bình xăng đã vặn chặt chưa | Sớm, nhất là kèm máy yếu, rung, hao xăng |
| Đèn báo động cơ nhấp nháy | Thường là bỏ máy nặng, có thể làm hỏng bộ xúc tác | Giảm tốc, tránh tăng ga mạnh | Ngay; nhiều hãng khuyên dừng xe sớm |
| ABS | Hệ thống chống bó cứng phanh có lỗi; phanh thường vẫn hoạt động | Giữ khoảng cách xa hơn, phanh sớm | Sớm |
| Áp suất lốp (hình móng ngựa có dấu "!") | Một lốp non hơi đáng kể | Dừng an toàn, nhìn lốp, đo áp suất ở trạm | Lốp xẹp nhanh, có vật đâm |
| Cân bằng điện tử (xe có vệt lượn) nhấp nháy | Hệ thống đang can thiệp giữ xe, đường trơn | Giảm tốc, lái nhẹ nhàng | Đèn sáng đứng khi đường khô |
| Nhiên liệu thấp | Sắp hết xăng, dầu | Tìm cây xăng | Không cần |
| Bugi sấy (xe chạy dầu diesel, hình lò xo) | Đang sấy trước khi khởi động; nhấp nháy khi chạy là có lỗi | Đợi tắt mới đề máy | Nhấp nháy khi đang chạy |
Dừng xe an toàn khi đèn đỏ sáng
- Không phanh gấp, không đánh lái đột ngột. Bật xi nhan, giảm tốc từ từ.
- Chọn chỗ dừng ra khỏi làn xe chạy: lề rộng, bãi đỗ, làn dừng khẩn cấp trên cao tốc. Tránh dừng trên cầu, khúc cua khuất, đỉnh dốc.
- Bật đèn cảnh báo nguy hiểm (đèn khẩn cấp), kéo phanh tay, tắt máy nếu là đèn dầu, nhiệt độ.
- Trên cao tốc và đường đông, mọi người ra khỏi xe từ phía không có xe chạy, đứng ra sau rào chắn hoặc dải phân cách, không đứng ngay sau xe.
- Đặt cảnh báo phía sau xe theo đúng quy định của luật giao thông hiện hành.
- Gọi cứu hộ. Không nằm dưới gầm xe, không mở két nước nóng, không cố sửa bên lề cao tốc.
Gặp chuyện này thì làm gì
- Lần tới mở khoá xe, nhìn kỹ tất cả đèn sáng trong vài giây tự kiểm; đèn nào không sáng lúc này thì bóng có thể đã hỏng.
- Đọc phần đèn báo trong sổ hướng dẫn của chính xe mình, chụp lại trang đó để trong điện thoại.
- Đèn đỏ dầu, nhiệt, phanh: dừng an toàn sớm nhất, tắt máy, gọi cứu hộ nếu không giải quyết được ngay.
- Đèn báo động cơ nhấp nháy: giảm tốc, đi nhẹ, vào xưởng ngay.
- Đèn vàng sáng đứng: đặt lịch xưởng trong vài ngày, đừng để quen mắt rồi quên.
- Lưu số cứu hộ của hãng xe, bảo hiểm trong điện thoại trước khi cần đến.
Câu hỏi thường gặp
Đèn báo táp-lô màu đỏ là gì?
Đèn đỏ báo lỗi nghiêm trọng hoặc nguy hiểm an toàn, như áp suất dầu thấp, máy quá nóng, lỗi phanh, lỗi sạc ắc quy. Hãy giảm tốc, dừng ở chỗ an toàn sớm nhất có thể và đọc sổ hướng dẫn hoặc gọi cứu hộ.
Đèn check engine sáng có chạy tiếp được không?
Đèn báo động cơ sáng đứng thường cho phép đi tiếp thận trọng đến xưởng, nhưng nên kiểm sớm. Nếu đèn nhấp nháy, máy có thể đang bỏ máy nặng, cần giảm tốc và đưa vào xưởng ngay, nhiều hãng khuyên dừng xe.
Vì sao mở khoá xe thì đèn táp-lô sáng hết?
Đó là bước tự kiểm tra: xe bật mọi đèn vài giây để xác nhận bóng và hệ thống hoạt động. Sau khi máy nổ, đèn nào vẫn còn sáng mới là đèn đang báo lỗi.
Đèn dầu sáng khi đang chạy thì làm gì?
Dừng xe ở chỗ an toàn và tắt máy càng sớm càng tốt, vì máy thiếu áp suất dầu có thể hỏng rất nhanh. Đợi nguội rồi kiểm que thăm; nếu đèn vẫn sáng, không chạy tiếp mà gọi cứu hộ.
Đèn phanh chữ "!" sáng là bị gì?
Có thể phanh tay chưa nhả hết, hoặc dầu phanh thấp, hệ thống phanh có lỗi. Nhả phanh tay mà đèn vẫn sáng thì đi chậm, dừng an toàn và nhờ xưởng kiểm tra; phanh mềm, lún sâu thì không lái tiếp.
