Xe khó nổ buổi sáng: ắc quy, bugi hay xăng và cách xử lý từng trường hợp

Xe khó nổ buổi sáng có thể tách thành ba câu hỏi theo đúng thứ tự: máy đề có quay khoẻ không, nếu quay khoẻ thì máy có được cấp xăng không, và có tia lửa không. Đề yếu, kêu "tạch tạch" hoặc không quay là ắc quy yếu hay cọc ắc quy lỏng; đề quay khoẻ mà không nổ thì nghi xăng hoặc bugi; nổ được rồi tắt thì nghi hệ thống không tải, cảm biến, hoặc xăng để lâu. Biết đang ở câu hỏi nào sẽ đỡ tốn công thay mò.

Vì sao buổi sáng hay khó nổ hơn

Sau một đêm, máy và ắc quy đều nguội. Ắc quy chì axit cho dòng điện yếu hơn khi nhiệt độ thấp, trong khi nhớt nguội đặc hơn khiến máy đề phải gắng sức hơn. Xăng bay hơi kém khi lạnh, hỗn hợp khó bắt lửa hơn. Hơi ẩm ban đêm có thể đọng ở nắp bugi, dây cao áp. Một chiếc xe có bệnh nhẹ thì ban ngày vẫn nổ được, nhưng sáng sớm là lúc bệnh lộ ra.

Ba kiểu khó nổ

Kiểu 1: Đề không quay, quay yếu, kêu "tạch tạch"

Vấn đề nằm ở điện cấp cho máy đề:

• Ắc quy yếu: tuổi thọ ắc quy chì axit có hạn, thường vài năm tuỳ loại, điều kiện dùng. Xe ít chạy, chạy quãng ngắn, để quên đèn, gắn thêm camera, định vị chạy cả khi đỗ làm ắc quy cạn dần.
• Cọc ắc quy lỏng hoặc bám cặn trắng xanh: điện không đi qua được dù ắc quy còn tốt.
• Rơ le đề, máy đề có vấn đề: ắc quy tốt, đèn sáng mạnh mà đề vẫn chỉ "tạch".

Dấu hiệu nhận ra: bật đèn pha (ô tô) hoặc bóp còi (xe máy) thấy yếu, đèn táp-lô mờ hoặc tắt khi bấm đề.

Kiểu 2: Đề quay khoẻ nhưng không nổ

Điện đủ, máy quay, nhưng thiếu một trong hai thứ: xăng hoặc tia lửa.

• Thiếu xăng: bình gần cạn (đồng hồ xăng xe máy cũ hay báo sai), bơm xăng yếu, lọc xăng tắc, kim phun bẩn, chế hoà khí bẩn (xe để lâu, xăng đóng cặn).
• Thiếu lửa: bugi mòn, bám muội, ướt xăng; nắp bugi ẩm, dây cao áp nứt.
• Ngộp xăng: đề và vặn ga liên tục làm buồng đốt đầy xăng, bugi ướt. Càng đề càng khó nổ.

Kiểu 3: Nổ được rồi tắt, nổ không đều

• Van điều khiển không tải, bướm ga bẩn (xe phun xăng).
• Cảm biến nhiệt độ máy báo sai, máy tính không làm giàu hỗn hợp khi máy nguội.
• Xăng để lâu tuần này sang tuần khác, bay hơi, kém chất lượng.
• Lọc gió quá bẩn, ống hút gió bị hở.

Bảng triệu chứng: khó nổ thì nghi gì

Những thao tác an toàn làm được

• Tắt hết tải điện trước khi đề: đèn, điều hoà, quạt, loa.
• Đề từng lần ngắn, mỗi lần vài giây, nghỉ khoảng nửa phút giữa các lần. Đề liên tục làm máy đề nóng và ắc quy cạn nhanh.
• Xe phun xăng điện tử: bật khoá, đợi tiếng ù nhẹ của bơm xăng tạo áp xong, đèn báo hệ thống tắt, rồi mới đề. Nhiều xe máy phun xăng cần ắc quy đủ điện cho bơm xăng; ắc quy quá yếu thì đạp cần khởi động cũng có thể không nổ.
• Xe máy có cần đạp: dựng chân chống giữa, đạp dứt khoát.
• Nhìn cọc ắc quy: có lỏng, có cặn trắng xanh không. Không dùng dụng cụ kim loại chạm cùng lúc hai cọc, không hút thuốc gần ắc quy.

Kích điện (câu bình)

Dùng ắc quy của xe khác hoặc bộ kích điện cầm tay để khởi động là cách phổ biến khi ắc quy hết điện. Thứ tự đấu dây và vị trí đấu (nhiều xe chỉ định một điểm nối mát riêng, không nối thẳng vào cọc âm) được ghi trong sổ hướng dẫn của từng xe, vì đấu sai có thể làm hỏng thiết bị điện tử hoặc gây tia lửa gần ắc quy. Nếu chưa từng làm và không có sổ hướng dẫn trong tay, hãy gọi cứu hộ. Xe hybrid, xe điện có quy định riêng, không làm theo cách của xe xăng thường.

Lội nước rồi chết máy: tuyệt đối không đề lại

Mùa mưa ở các thành phố Việt Nam, đường ngập là chuyện thường. Khi xe chết máy giữa vùng ngập hoặc sau khi lội nước sâu, phản xạ tự nhiên là đề lại ngay. Đây là sai lầm đắt giá nhất: nếu nước đã vào buồng đốt qua đường hút gió, piston nén vào nước (chất lỏng không nén được) có thể làm cong tay biên, hỏng máy nặng, gọi là thuỷ kích. Việc đúng là:

1. Tắt khoá điện, không đề lại.
2. Bật đèn khẩn cấp nếu còn điện, ra khỏi xe nếu nước đang dâng, đến chỗ cao an toàn.
3. Đẩy xe (xe máy) hoặc gọi cứu hộ kéo xe (ô tô) ra chỗ khô.
4. Để thợ kiểm tra lọc gió, buồng đốt, nhớt, hệ thống điện trước khi nổ máy.

Xe máy điện, xe đạp điện ngập nước: không bật khoá, không sạc. Xem bài về pin xe máy điện trong mục này.

Để xe sáng nào cũng nổ dễ

• Xe ít đi: nổ máy chạy một quãng đủ dài mỗi tuần để sạc lại ắc quy, hoặc dùng bộ sạc duy trì phù hợp.
• Kiểm tra và tắt các thiết bị điện lắp thêm chạy khi đỗ.
• Thay bugi, lọc gió, lọc xăng theo lịch bảo dưỡng.
• Không để bình xăng quá cạn lâu ngày; xe cất lâu thì hỏi thợ cách bảo quản xăng.
• Ghi lại ngày lắp ắc quy để biết nó đã bao nhiêu tuổi.

Gặp chuyện này thì làm gì

• Xác định kiểu khó nổ: đề không quay, đề quay không nổ, hay nổ rồi tắt.
• Tắt hết tải, đề từng lần ngắn, nghỉ giữa các lần.
• Xe phun xăng: bật khoá đợi bơm mồi xong rồi mới đề.
• Không biết kích điện đúng cách thì gọi cứu hộ.
• Xe vừa lội nước chết máy: không đề lại, gọi cứu hộ.
• Khó nổ lặp lại nhiều sáng: đưa xe đi kiểm ắc quy, bugi, hệ thống xăng trước khi xe chết giữa đường.