Mùi khét, mùi xăng trên xe: nhận biết nguồn mùi và xử lý an toàn

Mùi xăng trên xe khi không vừa đổ xăng là dấu hiệu cần xử lý ngay, vì xăng rò gần ống xả, động cơ nóng hay tia lửa điện có thể bắt cháy. Mùi khét có nhiều nguồn: nhựa cháy từ dây điện chập, mùi khét "giấy cháy" của côn hoặc phanh quá nóng, mùi dầu cháy khi nhớt rò lên ống xả, mùi ngọt của nước làm mát. Khi mùi đi kèm khói, dừng xe ở chỗ an toàn, tắt máy, đưa mọi người ra xa xe rồi mới tính tiếp.

Đọc mùi: mỗi mùi một nguồn

Mùi xăng

Ngửi thấy mùi xăng thoảng ngay sau khi đổ đầy bình là chuyện thường, nhất là khi đổ tràn hoặc trời nóng. Mùi xăng kéo dài, nồng lên khi xe đứng yên nổ máy, ngửi thấy trong khoang lái, hoặc nhìn thấy giọt xăng dưới gầm, quanh động cơ, là có rò.

Ở ô tô

• Ống nhiên liệu, khớp nối trong khoang máy bị nứt do lão hoá, nhiệt.
• Gioăng kim phun, ống dẫn xăng tới kim phun rỉ.
• Nắp bình xăng không vặn chặt, gioăng nắp hỏng; đôi khi làm sáng cả đèn báo động cơ.
• Hệ thống thu hồi hơi xăng có lỗi.

Ở xe máy

• Chế hoà khí tràn xăng do phao kẹt (xe đời cũ), xăng nhỏ giọt ở ống xả tràn.
• Ống xăng cao su nứt, tuột, bị chuột cắn khi để xe ở nhà kho.
• Khoá xăng, bơm xăng rỉ.
• Xe đổ ngã, xăng chảy ra từ nắp bình hoặc lỗ thông hơi.

Làm gì khi ngửi thấy mùi xăng

1. Không hút thuốc, không để ai bật lửa gần xe.
2. Dừng xe ở chỗ thoáng, xa nguồn lửa, tắt máy.
3. Nhìn dưới gầm, quanh máy (không chạm vào ống xả, thân máy nóng): có giọt xăng, vệt ướt không.
4. Thấy xăng rò: không nổ máy lại, gọi cứu hộ kéo xe. Không tự nối, quấn băng dính ống xăng.
5. Không thấy rò, mùi nhẹ: kiểm nắp bình xăng, đưa xe đi kiểm sớm.

Mùi khét nhựa, dây điện

Đây là kiểu mùi đáng sợ nhất, vì dây điện chập có thể cháy lan nhanh. Ở Việt Nam, nhiều vụ cháy xe máy, ô tô được ghi nhận có liên quan đến việc lắp thêm thiết bị điện: đèn trợ sáng, còi, loa, camera, dây sạc, đi dây không đúng kỹ thuật, nối dây xoắn quấn băng dính, dùng cầu chì quá cỡ hoặc bỏ cầu chì. Dây cọ vào khung, vào chi tiết nóng lâu ngày sẽ mòn vỏ cách điện rồi chập.

• Ngửi thấy mùi nhựa cháy, thấy khói nhẹ từ yếm xe máy, dưới táp-lô ô tô: dừng xe an toàn, tắt khoá điện, ra khỏi xe.
• Không mở capo khi thấy khói nhiều hoặc lửa: mở ra là cấp thêm không khí cho lửa.
• Gọi 114 nếu có lửa. Đám cháy nhỏ vừa bắt đầu mới dùng bình chữa cháy xe hơi (nếu có), đứng ở vị trí an toàn, đầu gió.
• Không nổ máy lại khi chưa có thợ điện xe kiểm tra.

Thiết bị điện lắp thêm nên do thợ có kinh nghiệm làm, có cầu chì đúng cỡ, có rơ le riêng cho tải lớn, dây đi trong ống bảo vệ và bắt chặt, tránh xa ống xả, động cơ.

Mùi khét côn, phanh

Côn ô tô số sàn: mùi khét như giấy, vải cháy xuất hiện khi đề pa lên dốc nhiều lần, đi tắc đường mà ghì côn lâu, hoặc côn đã mòn trượt. Nghỉ cho côn nguội, tập đề pa dứt khoát, không đặt chân lên bàn đạp côn khi không dùng. Côn trượt thường xuyên (máy rú mà xe không đi tương xứng) cần đưa vào xưởng.

Phanh: mùi khét gắt ở một bánh hoặc cả bốn bánh sau đoạn đổ đèo dài là phanh quá nóng. Dừng ở chỗ an toàn, bằng phẳng để phanh nguội. Lần sau xuống dốc về số thấp, phanh từng nhịp. Mùi khét ở một bánh trên đường bằng có thể là bó phanh hoặc quên nhả phanh tay. Xem bài về phanh trong mục này.

Mùi dầu cháy, mùi ngọt, mùi trứng thối

• Dầu cháy: nhớt rò từ nắp máy, gioăng, lọc dầu nhỏ lên cổ xả nóng. Kèm khói mỏng bốc lên từ khoang máy khi dừng. Không để lâu: rò tăng dần có thể bén lửa.
• Ngọt như siro: nước làm mát rò từ ống, két, bơm nước, hoặc từ két sưởi trong khoang lái (kính bị mờ một lớp nhờn). Theo dõi kim nhiệt độ, kiểm bình nước phụ khi máy nguội.
• Trứng thối: bộ xúc tác khí thải xử lý không hết lưu huỳnh khi máy chạy giàu nhiên liệu, hoặc ắc quy đang bị sạc quá, nóng lên. Ắc quy phồng, có mùi, nóng: không chạm, đưa xe đi kiểm.

Mùi xăng từ xe để trong nhà

Ở nhà ống, tầng trệt vừa là phòng khách vừa là chỗ để xe máy qua đêm. Ngửi thấy mùi xăng thoang thoảng trong nhà vào buổi sáng là chuyện nhiều gia đình quen đến mức không để ý. Nhưng mùi xăng trong không gian kín có nghĩa là hơi xăng đang tích lại ở đó, và chỉ cần một nguồn lửa là đủ.

• Tìm chiếc xe đang rò: nhìn dưới gầm từng xe vào buổi sáng xem có vệt ướt, giọt xăng không; xe nào có thì đưa đi sửa trước khi để trong nhà tiếp.
• Không để xe sát bếp, bàn thờ có nhang đèn, ổ điện, chỗ sạc xe điện hay đồ dễ cháy.
• Không chắn lối ra duy nhất bằng hàng xe; cháy ở tầng trệt thì đó là lối thoát của cả nhà.
• Không cất can xăng trong nhà.
• Lắp đầu báo khói ở khu để xe (có bài riêng trong mục nhà báo bất thường).

Đổ xăng an toàn

• Tắt máy khi đổ xăng, xuống xe máy và không ngồi trên xe.
• Không hút thuốc, không dùng lửa trong khu vực cây xăng.
• Không đổ xăng ra can nhựa không đúng chuẩn; chỉ dùng can chuyên dụng khi thật sự cần.
• Xăng tràn ra yếm, máy: lau bớt, đợi bay hơi rồi mới nổ máy.
• Không cất xăng trong nhà, trong cốp xe, gầm cầu thang.

Gặp chuyện này thì làm gì

• Mùi xăng kéo dài, có giọt xăng: tắt máy, không nổ lại, gọi cứu hộ.
• Mùi nhựa cháy, khói từ yếm, táp-lô: dừng an toàn, tắt khoá điện, ra xa xe, gọi 114 nếu có lửa.
• Mùi khét ở bánh sau đổ đèo: dừng ở chỗ bằng phẳng an toàn cho phanh nguội.
• Mùi ngọt, mùi dầu cháy: theo dõi kim nhiệt, đưa xe vào xưởng sớm.
• Rà lại mọi thiết bị điện đã lắp thêm trên xe; đi dây ẩu thì nhờ thợ làm lại cho đúng.
• Ô tô nên có một bình chữa cháy nhỏ đặt ở chỗ lấy được nhanh, và mọi người trong xe biết vị trí.