Chó tru đêm, mèo kêu như trẻ khóc là điềm gì và vì sao

Dân gian tin chó tru đêm là "thấy ma" hoặc báo có người sắp mất, còn mèo kêu như trẻ khóc là điềm xui. Thực tế, chó tru là cách giao tiếp từ thời tổ tiên sói, thường để đáp lại còi xe, tiếng chuông, tiếng chó khác, hoặc vì cô đơn, lo âu, đau ốm. Mèo kêu "oa oa" như trẻ khóc ban đêm chủ yếu là tiếng gọi bạn tình mùa động dục và tiếng hai mèo đực doạ nhau.

Dân gian nói gì

Ở nhiều vùng quê, tiếng chó tru dài giữa đêm làm người ta bất an. Lời đồn phổ biến: chó nhìn thấy được thứ người không thấy, nên khi chó tru là có "vong" đi qua, hoặc trong xóm sắp có người mất. Có nhà thấy chó tru thì đánh cho chó im, có nhà thì thắp hương.

Mèo cũng có điềm riêng. Tiếng mèo gào trong đêm nghe giống hệt tiếng trẻ con khóc, khiến nhiều người giật mình tưởng có đứa trẻ bị bỏ rơi. Dân gian coi đó là điềm không lành, có nơi bảo mèo kêu như vậy là "gọi ma".

Những niềm tin này không riêng Việt Nam. Ở châu Âu thời trước, chó tru dưới cửa sổ người ốm cũng bị coi là báo tử. Ở nhiều nơi, tiếng mèo gào đêm cũng bị gắn với chuyện ma.

Vì sao chó tru

Chó nhà có chung tổ tiên với sói, và tiếng tru là một trong những "di sản" rõ nhất. Sói tru để gọi đàn, báo vị trí, đánh dấu lãnh thổ với đàn khác, vì tiếng tru đi được rất xa trong đêm. Chó nhà giữ lại phản xạ đó ở các mức khác nhau tuỳ giống.

Sói tru vào trăng: một ngộ nhận khác

Hình ảnh con sói ngửa cổ tru trước vầng trăng tròn rất quen trong tranh, phim. Nhưng các nhà sinh học không thấy bằng chứng sói tru vì mặt trăng. Sói tru nhiều về đêm và lúc chạng vạng vì đó là lúc chúng hoạt động; chúng ngẩng đầu khi tru vì tư thế đó giúp tiếng vang xa hơn. Đêm trăng sáng, người dễ nhìn thấy sói hơn, nên hai hình ảnh gắn vào nhau. Chó tru đêm cũng vậy: đêm yên tĩnh nên tiếng tru nghe rõ hơn, vang xa hơn, và vì thế đáng sợ hơn tiếng tru lúc ban ngày ồn ào.

Chó có "thấy ma" không

Chó nghe được những âm thanh cao mà tai người không nghe thấy; giới hạn nghe của chó cao hơn người khoảng hai lần. Khứu giác của chó cũng nhạy hơn người rất nhiều lần. Vì vậy chó có thể phản ứng với một con chuột trong tường, một con mèo ngoài ngõ, một âm thanh siêu cao từ thiết bị điện, mùi của người lạ đi qua từ rất xa. Với người đứng cạnh, chó như đang "nhìn thấy thứ không có". Thực ra chó đang cảm nhận thứ người không cảm nhận được bằng giác quan của mình.

Còn chuyện chó biết trước có người sắp mất: không có nghiên cứu nào chứng minh. Có những ghi nhận vui về chó, mèo dường như nhận ra người bệnh, ví dụ do thay đổi mùi cơ thể, nhưng đó là lĩnh vực đang được nghiên cứu, không phải bằng chứng cho điềm báo.

Vì sao mèo kêu như trẻ khóc

Mùa động dục

Mèo cái chưa triệt sản động dục nhiều lần trong năm. Khi đó mèo cái kêu to, kéo dài, giọng nghe như trẻ khóc để gọi mèo đực. Mèo đực quanh vùng kéo tới, gầm gừ, gào vào nhau để tranh giành. Những "buổi hoà nhạc" này thường diễn ra ban đêm, trên mái nhà, trong hẻm, và có thể kéo dài nhiều đêm liền.

Tiếng kêu giống trẻ khóc không phải ngẫu nhiên

Mèo trưởng thành ít khi kêu "meo" với nhau; tiếng meo chủ yếu dùng để giao tiếp với người. Năm 2009, nhóm nghiên cứu của Karen McComb (Đại học Sussex, Anh) công bố trên tạp chí Current Biology rằng một số mèo khi đòi ăn phát ra tiếng gừ gừ có lẫn một âm cao, và người nghe đánh giá tiếng gừ đó là khẩn thiết, khó chịu hơn tiếng gừ thường. Nhóm tác giả cho rằng âm cao này có tần số gần với tiếng trẻ sơ sinh khóc, thứ âm thanh con người vốn rất nhạy cảm.

Nói cách khác, tai người được "lập trình" để không bỏ qua tiếng khóc trẻ con, nên bất kỳ âm thanh nào giống như vậy, kể cả tiếng mèo gào, đều làm ta bồn chồn.

Những lý do khác

• Mèo đi lạc, bị nhốt nhầm trong kho, trong xe, gọi để được ra.
• Mèo già kêu ban đêm vì lú lẫn, giảm thị lực, thính lực.
• Mèo đau, mèo bí tiểu (nhất là mèo đực) có thể kêu bất thường, rặn mãi không tiểu được.

Khi nào đưa chó mèo đi thú y

• Chó tru, mèo kêu bất thường kèm bỏ ăn, nôn, tiêu chảy, khó thở.
• Rên khi bị chạm vào một chỗ trên người, đi khập khiễng.
• Mèo đực vào ra khay cát liên tục mà không tiểu được, kêu khi rặn. Đây là tình trạng cần đưa đi thú y ngay.
• Chó mèo già đột nhiên kêu nhiều về đêm, đi lòng vòng, có vẻ không nhận ra chỗ quen.

Gặp chuyện này thì làm gì

• Chó tru theo còi xe: đó là phản xạ bình thường, chờ còi qua là chó im. Không cần đánh mắng.
• Chó tru khi ở nhà một mình: cho chó vận động nhiều hơn trước khi đi vắng, để sẵn đồ gặm an toàn, tập cho chó quen ở một mình từng chút một.
• Triệt sản mèo là cách hiệu quả để giảm những đêm mèo gào, mèo đánh nhau, và tránh mèo đẻ ngoài ý muốn. Hỏi bác sĩ thú y về thời điểm phù hợp.
• Nghe tiếng "trẻ khóc" lạ ngoài ngõ lúc nửa đêm: nghe kỹ vài phút; tiếng mèo thường lên xuống đều đặn và có tiếng gầm gừ đáp lại. Nếu vẫn không chắc, nhờ người nhà cùng ra xem, mang đèn.
• Hàng xóm khó chịu vì chó tru, mèo gào: nói chuyện nhẹ nhàng, cùng tìm nguyên nhân. Phần lớn là chuyện có thể giải quyết được.